RPO_Bielawa

Tytuł projektu: Renaturalizacja siedlisk i roślinności zdegradowanego torfowiska wysokiego w rezerwacie przyrody Bielawa

Termin realizacji projektu: 01.04.2019-31.12.2021

Koszt całkowity projektu: 2 521 113,49 PLN

Kwota dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020: 2 051 869,82 PLN

Umowa o dofinansowanie nr RPPM.11.04.00-22-0012/17

Kwota dofinansowania WFOŚiGW w Gdańsku – dotacja: 100 000 PLN

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku

Cele projektu:

Głównym celem projektu jest renaturalizacja siedlisk i roślinności zdegradowanego torfowiska wysokiego w rezerwacie przyrody Bielawa. Projekt składa się z dwóch głównych części: ochrony czynnej (usuwanie samosiewów i odrośli, patrolowanie rezerwatu) oraz spotkań informacyjnych nt. rezerwatu i jego przyrody. Rezerwat przyrody Bielawa został utworzony zarządzeniem nr 8/2005 Wojewody Pomorskiego. Jako cel ochronny rezerwatu wpisano zachowanie torfowiska wysokiego typu bałtyckiego z charakterystyczną roślinnością, stanowiącego ostoję ptactwa wodno-błotnego. Planowany cel projektu zostanie osiągnięty poprzez usunięcie odrośli brzozy na obszarze około 195 ha (30 ha z wywożeniem biomasy 165 ha bez). Zabieg eliminacji roślin drzewiastych na rzecz gatunków hydrofilnych i światłożądnych jest podstawową metodą czynnej ochrony ekosystemów torfowiskowych i wrzosowiskowych przed degradacją. Spotkania informacyjne mają na celu poszerzeniu wiedzy oraz podniesienie świadomości ekologicznej.

Rezerwat przyrody zgodnie z zapisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub małozmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Zgodnie z ww. ustawą w rezerwatach obowiązują różnego rodzaju regulacje, których należy przestrzegać. Należy do nich między innymi zakaz ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i jazdy konnej wierzchem, z wyjątkiem szlaków i tras narciarskich wyznaczonych przez organ uznający obszar za rezerwat przyrody.

Wszelkie zaplanowane w projekcie prace będą realizowane z poszanowaniem zapisów ustaw i zarządzeń, które mają zastosowanie na obszarze rezerwatu przyrody Bielawa w tym ww. ustawy oraz aktualnego zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 6.11.2017 r. w sprawie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody „Bielawa”.

Opis projektu:

W celu zachowania torfowiska wysokiego typu bałtyckiego z charakterystyczną roślinnością w ramach projektu nastąpi usunięcie samosiewów oraz przerośniętych odrośli z wywiezieniem biomasy (około 30 ha) oraz bez wywiezienia biomasy (około 165 ha) w obszarze rezerwatu Bielawa. Zakres prac jest zgodny z aktualnymi Zarządzeniami Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku. Projekt zaplanowano na czas 01.04.2019 – 31.12.2021. Usunięcie wyciętych odrośli i samosiewów zostanie zrealizowane jednokrotnie na obszarze około 30 ha, a w kolejnych dwóch latach zabieg zostanie powtórzony już bez wywożenia biomasy. Na obszarze około 165 ha zostaną trzykrotnie usunięte odrośli ty i samosiewy bez wywożenia biomasy. Zabieg usuwania nalotu drzew na Bielawie składa się z 2 następujących po sobie etapów: etapu 1 – usunięcia samosiewów z wywiezieniem biomasy i etapu 2 – sukcesywnego usuwania odrośli i młodych samosiewów bez wywożenia biomasy co najmniej 3-krotnie, w następujących po sobie latach. Usuwanie samosiewów i przerośniętych odrośli z wywiezieniem biomasy prowadzi się poza okresem lęgowym ptaków, w okresie jesienno-zimowym, optymalnie przy przesuszonej lub zmrożonej glebie. Zabieg polega na usuwaniu ekspansywnych samosiewów i przerośniętych odrośli przy użyciu sprzętu drwalskiego: piły i kosy spalinowe. Ścięty materiał transportuje się ręcznie do miejsca, z którego biomasa zostaje wywieziona poza obręb torfowiska. Sukcesywne usuwanie odrośli bez wywożenia biomasy polega na usuwaniu odrośli korzeniowych wyciętych wcześniej samosiewów oraz nowo wyrosłych, niewielkich samosiewów, w celu wyczerpania sił życiowych i ostatecznej eliminacji ekspansywnych roślin drzewiastych z powierzchni siedlisk nieleśnych. Usuwanie odrośli powtarza się kilkukrotnie. Pierwszy raz zabieg wykonuje się poza okresem lęgowym ptaków, w sezonie wegetacyjnym, począwszy od 1 września następującego po zimie, w czasie której usuwa się samosiewy z wywiezieniem biomasy. Powstała w ten sposób biomasa nie zagraża trwałości światłożądnych gatunków roślin mokradłowych i wrzosowiskowych. Wykluczone jest składowanie odpadków drewna (pędy, zrębki i inne) w rowach, podmokłych zagłębieniach i zbiornikach wodnych, ponieważ zagroziłoby to trwałości najcenniejszych tu roślin mokradłowych. Powyższe działania stanowią podstawę projektu, prócz tego zostaną zrealizowane następujące działania: monitoring botaniczny, patrole terenowe, przygotowanie i wydanie ulotki informacyjnej o rezerwacie oraz o projekcie; organizacja wydarzeń dla społeczności lokalnej, nadzór, koordynacja oraz zakup sprzętu niezbędnego do realizacji projektu.

Spotkanie informacyjne nr 1 projektu Renaturalizacja siedlisk i roślinności zdegradowanego torfowiska wysokiego w rezerwacie przyrody Bielawa – Krokowa, 31 sierpnia 2020 r.

W zorganizowanym przez Fundację spotkaniu informacyjnym projektu wzięło udział 28 osób, w tym Wójt Gminy Krokowa oraz przedstawiciele: sołectw Gminy Krokowa, Urzędu Marszałkowskiego  Województwa Pomorskiego, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku oraz Nadleśnictwa Wejherowo.
Celem spotkania było poinformowanie instytucji i społeczności lokalnej o projekcie, jego założeniach i spodziewanych efektach, a także przedstawienie historii i walorów rezerwatu przyrody Bielawa, istniejących zagrożeń głównie antropogenicznych oraz prawnych aspektów funkcjonowania rezerwatów przyrody oraz podejmowania działań z zakresu czynnej ochrony.

Prelegentami byli:
Marzena Chojnacka- Prezes Fundacji Rozwoju UG- przybliżenie historii przygotowania projektu i aplikowania o środki zewnętrzne;
Joanna Jaszczołt-z Fundacji Rozwoju UG, koordynator projektu – przedstawienie zakresu projektu , źródeł finansowania, partnerów projektu oraz harmonogramu jego realizacji;
Anna Moś z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku- przedstawienie prawnych aspektów funkcjonowania rezerwatów przyrody, także w odniesieniu do rezerwatu Bielawa;
Profesor Jacek Herbich- konsultant projektu- omówienie walorów rezerwatu Bielawa, zmian jakie nastąpiły w przeciągu dziesiątek lat oraz wymaganej ochrony, by przywrócić część walorów tego obszaru;
Bartosz Jaszewski ze Stowarzyszenia Bielawy z Norde- przedstawienie zagrożeń antropogenicznych dla rezerwatu przyrody Bielawa w oparciu o dokumentację zdjęciową z przykładami nielegalnych działań mieszkańców i turystów na terenie rezerwatu.
Po prezentacjach odbyła się dyskusja.